رئيس جمهور
تصويب نامه هيئت وزيران
بسمه تعالي
وزارت رفاه و تأمين اجتماعي _
سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور
هيئت وزيران در جلسه مورخ
5/5/1384 بنا به پيشنهاد مشترك وزارت رفاه و تأمين اجتماعي سازمان مديريت
وبرنامه ريزي كشور و به استناد ماده (95) قانون برنامه چهارم توسعهاقتصادي،
اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران ـ مصوب 1383 ـ سند كاهش فقر و هدفمند
كردن يارانه ها را به شرح زير تصويب نمود:
سند كاهش فقر و هدفمند كردن
يارانه ها
ماده 1ـ اصول حاكم بر برنامه هاي
كاهش فقر به شرح زير است:
1ـ دسترسي همه افراد جامعه به
حداقل نيازهاي اساسي يك حق همگاني است و تأمين اين حق بر عهده دولت است.
2ـ در طراحي برنامه ها و
سياستهاي اقتصادي ، علاوه بر اهداف تخصصي بخشها، تأثيرات ناشي از اجرا بر رفاه
آحاد كشور نيز مدنظر قرار گرفته و هزينه هاي جبراني آثار سوء سياستها و برنامه
هاي اقتصادي بر رفاه مردم از منابع اجراي همان سياستها و برنامه هاي اقتصادي
تأمين مي شود.
3ـ به فقرا به عنوان افرادي
نگريسته شود كه بايد در فرايند فقرزدايي خودشان شركت نمايند.
4ـ اقدامات حمايتي با اولويت تحت
پوشش قرار گرفتن محروم ترين افراد جامعه (از لحاظ شدت فقر) صورت مي گيرد.
5ـ به منظور توانمندساي فقرا با
هدف شركت در فرايند فعاليتهاي اقتصادي و كسب مشاغل پايدار،آموزش مهارتهاي شغلي
متناسب با نيازهاي بازار كار ارايه ميشود.
6ـ پيشگيري از ايجاد و بروز فقر
و بهبود وضعيت زندگي گروههاي محروم در اولويت است. اقدامات ارايه شده در اين
خصوص ، نخست بايد برطرف كننده عوامل و زمينه هايي باشد كه موجب ايجاد فقر مي
گردند و در مرحله بعد مساعدت مالي و فرهنگي و آموزشهايي را شامل مي شود كه منجر
به توانمندسازي افراد مي گردند.
7ـ جهت گيري برنامه هاي فقرزدايي
به گونه اي است كه منجر به خروج افراد داراي توانايي كار از پوشش حمايتي به
پوشش بيمه هاي اجتماعي مي شوند.
8ـ پوششهاي حمايتي فقرايي كه
توانايي كار و فعاليت دارند از نظر زماني محدود و طي دوره حمايت ، اقدامات لازم
براي كسب مهارتهاي شغلي به صورت رايگان براي آنها فراهم مي گردد.
ماده 2ـ اصطلاحات زير در معاني
مربوط به كار مي روند:
1ـ فقر درآمدي: از ديدگاه فقر
درآمدي ، فقير به كسي گفته مي شود كه درآمد او از منابع مختلف براي تأمين تمام
يا برخي از نيازهاي ضروري شامل خوراك ، پوشاك ، مسكن ، بهداشت و آموزش كفايت
نكند. در اين سند افراد از لحاظ فقر درآمدي ، به دو گروه زير خط فقر شديد
(گرسنگي) و خط فقر مطلق تفكيك
مي شوند.
2ـ فقر شديد (گرسنگي) : بند "پ"
ماده (1) آيين نامه چتر ايمني رفاه اجتماعي ، موضوع تصويب نامه شماره 20867/ت
32342 هـ مورخ 8/4/1384.
3ـ فقر مطلق بند "ت" ماده (1)
آيين نامه چتر ايمني رفاه اجتماعي ، موضوع تصويب نامه ياد شده.
4ـ فقر قابليتي: عدم دسترسي مردم
به فرصتهاي برابري است كه به آنها امكان برخورداري از ارزشهايي همچون حضور فعال
اجتماعي ، آموزش ، سلامت و طول عمر را مي دهد.
ماده 3ـ استقرار عدالت اجتماعي ،
كاهش نابرابريهاي اجتماعي و اقتصادي ، كاهش فاصله دهكهاي درآمدي و توزيع
عادلانه درآمد در كشور، كاهش فقر و محروميت ، توانمند سازي فقرا و هدفمند كردن
يارانه ها به عنوان اهداف آرماني اين سند تلقي مي گردد.
ماده 4ـ اهداف كيفي سند كاهش فقر
و هدفمند كردن يارانه ها به شرح زير است:
1ـ بهبود وضعيت تغذيه.
2ـ بهبود سطح دسترسي به خدمات
بهداشتي ، درماني و توانبخشي مورد نياز.
3ـ ارتقاي سطح مهارتهاي زندگي
مبتني بر دانش.
4ـ ارتقاي وضعيت مسكن و سرپناه.
5ـ بازگرداندن گروههاي آسيب پذير
به حوزه فعاليتهاي اجتماعي
6ـ كاهش آسيبهاي ناشي از مخاطرات
طبيعي ، سياسي و اجتماعي.
ماده 5ـ درخصوص جامعه هدف براساس
ماده (2) ، محاسبه خط فقر براساس تبصره (3) و (4) ماده (2)، انواع حمايتها و
خدمات براساس ماده (4) و شناسايي واجدين شرايط براساس ماده (5) آيين نامه چتر
ايمني رفاه اجتماعي ، موضوع تصويب نامه شماره 20867/ت 32342 هـ مورخ 8/4/1384
اقدام مي گردد.
ماده 6ـ به منظور شفاف سازي
يارانه هاي پنهان ، جبران اثرات تغيير يارانه ها بر گروههاي درآمدي آسيب پذير ،
اجراي طرحهاي فقرزدايي ، تقويت رشد اقتصادي توأم با ارتقاء شاخصهاي اجتماعي ،
در سال اول برنامه چهارم توسعه ، حساب هدفمند سازي يارانه ها نزد وزارت رفاه و
تأمين اجتماعي ايجاد مي گردد.
تبصره ـ وزارت رفاه و تأمين
اجتماعي و سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور موظفند آيين نامه اجرايي اين حساب
را ظرف چهار ماه پس از تصويب اين سند به هيئت وزيران ارايه نمايند.
ماده 7ـ منابع و مصارف حساب
هدفمند سازي يارانه ها به شرح زير است:
الف ـ منابع حساب:
1ـ منابع حاصله از اصلاح نظام
موجود پرداخت يارانه ها.
2ـ نود درصد (90%) منابع حاصله
از شفاف سازي يارانه هاي پنهان به ويژه شفاف سازي يارانه حاملهاي انرژي.
3ـ ماليات ويژه رفاه اجتماعي.
4ـ ساير منابع.
ب ـ مصارف حساب:
1ـ كمك مستقيم و جبراني از طريق
نظام تأمين اجتماعي به اقشار آسيب پذير.
2ـ برنامه هاي توانمند سازي و
خدمات حمايتهاي اجتماعي براي جمعيت زير خط فقر.
3ـ برنامههاي ويژهاشتغال
ازطريق آموزشهاي فني وحرفه ايمتناسب با نياز بازاركار و آموزش مهارتهاي زندگي
و شغلي.
4ـ پرداخت يارانه در جهت تأمين
سبد مطلوب غذايي.
5ـ تأمين مسكن مناسب براي
گروههاي فقير در قالب اجراي طرحهاي انبوه سازي و ايجاد خانه هاي ارزان قيمت در
كليه استانها با اولويت مناطق محروم.
6ـ كمك به سرمايه گذاري در صنايع
كوچك و متوسط با اولويت مناطق محروم.
7ـ ارتقاء حمايتهاي حقوقي مشاوره
هاي اجتماعي و مددكاري براي دفاع از حقوق فردي ، خانوادگي و اجتماعي فقرا.
8ـ كمك به اجراي قانون حمايت از
زنان و كودكان بي سرپرست.
9ـ ساير موارد براساس آيين نامه
حساب هدفمند سازي يارانه ها.
ماده 8ـ وزارت رفاه و تأمين
اجتماعي موظف است با ايجاد پايگاه جامع اطلاعاتي درخصوص اقشار آسيب پذير و به
روز نمودن ساليانه آن ، تغييرات زماني و جغرافيايي فقر را بررسي نموده و متناسب
با آن نسبت به توزيع يارانه به گروههاي هدف اقدام نمايد به گونه اي كه از سال
سوم برنامه چهارم توسعه ، يارانه به شكل هدفمند پرداخت گردد.
كليه دستگاههاي اجرايي و نهادهاي
عمومي غيردولتي موظفند اطلاعات مورد نياز را به وزارتخانه ياد شده ارايه
نمايند.
ماده 9ـ وزارت رفاه و تأمين
اجتماعي موظف است هر سال اثرات رفاهي ناشي از هدفمند كردن يارانه ها را بر
گروههاي درآمدي برآورد و براساس آن سياستهاي جبراني مناسب را جهت تصويب به
شوراي عالي رفاه و تأمين اجتماعي پيشنهاد نمايد.
ماده 10ـ با عنايت به بند "ط"
ماده (16) قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمين اجتماعي و به منظور تصميم گيري
واحد درخصوص هدفمند سازي يارانه ها ، از سال دوم برنامه چهارم توسعه ، سياست
گذاري و تعيين ميزان و نوع يارانه هاي مصرفي ( ازجمله كالاهاي اساسي ، يارانه
مسكن ، يارانه انرژي ، يارانه كالاها و خدمات عمومي و اجتماعي) بنا به پيشنهاد
وزارت رفاه و تأمين اجتماعي ، بر عهده شوراي عالي رفاه و تأمين اجتماعي خواهد
بود.
ماده 11ـ منابع مورد نياز برنامه
هاي كاهش فقر شامل منابع مصرح در ماده (7) قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمين
اجتماعي و حساب هدفمند سازي يارانه ها مي باشد.
ماده 12ـ لايحه شفاف سازي يارانه
ها بنا به پيشنهاد مشترك وزارت رفاه و تأمين اجتماعي ، سازمان مديريت و برنامه
ريزي كشور ، وزارت نفت و وزارت بازرگاني ظرف 4 ماه پس از تصويب اين سند تهيه و
تقديم مجلس شوراي اسلامي مي گردد.
ماده 13ـ لايحه ماليات ويژه رفاه
اجتماعي بنا به پيشنهاد مشترك وزارت رفاه و تأمين اجتماعي ، سازمان مديريت و
برنامه ريزي كشور و وزارت امور اقتصادي و دارايي ظرف 4 ماه پس از تصويب اين سند
تهيه و تقديم مجلس شوراي اسلامي مي گردد.
ماده 14ـ وزارت رفاه و تأمين
اجتماعي مكلف است بر اجراي دقيق موارد مذكور در اين سند نظارت نمايد. گزارش
ساليانه عملكرد دستگاههاي مربوط در زمينه تحقق اهداف اين سند در چارچوب جدول
پيوست كه تأييد شده به مهر دفتر هيئت دولت مي باشد، حداكثر تا شهريورماه هر سال
به شوراي عالي رفاه و تأمين اجتماعي و هيئت وزيران ارايه مي گردد.
محمد رضا عارف
معاون اول رئيس جمهور
رونوشت:
به دفتر مقام معظم رهبري ، دفتر
رئيس جمهور ، دفتر رياست قوه قضاييه ، دفتر معاون اول رئيس جمهور، دفتر معاون
حقوقي و امورمجلس رئيس جمهور ، دفتر رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام ، ديوان
محاسبات كشور ، ديوان عدالت اداري ، اداره كل قوانين مجلس شوراي اسلامي ،
سازمان بازرسي كل كشور ، اداره كل حقوقي ، اداره كل قوانين و مقررات كشور ،
كليه وزارتخانه ها ، سازمانها و مؤسسات دولتي ، نهادهاي انقلاب اسلامي ،
روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران ، دبيرخانه شوراي اطلاع رساني دولت و دفتر
دولت ابلاغ مي شود.
اهداف و اعتبارات سند كاهش فقر (
دوره پنجساله)
(مليارد ريال)
|
هدف كيفي |
هدف كمي |
مهم ترين سياستهاي
اجرايي |
نماگر |
اعتبار مورد نياز |
دستگاه متولي |
|
كل |
سال 1385 |
|
1ـ ريشه كني گرسنگي
و امنيت تغذيه |
ـ دسترسي به سبد
مطلوب غذايي |
ـ ارائه سبد غذايي
تامين كننده حداقل نيازهاي تغذيه اي بصورت رايگان
ـ اجراي برنامه
تغذيه مكمل براي مادران باردار و شيرده و كودكان زير 6 سال
ـ اعطاي يارانه جهت
برخورداري از سبد مطلوب غذايي و آموزش تغذيه مناسب براي گروههاي
فقير |
ـ نسبت افرادي كه
سبد غذايي مطلوب مصرف مي كنند به كل افراد
ـ نسبت كودكان دچار
كم وزني
ـ نسبت قد به وزن
ـ درصد شيوع كم خوني
و فقر آهن
ـ سهم گروههاي مختلف
از يارانه معمولي مواد غذايي
ـ سهم ماليات ويژه
رفاه در تامين منابع مالي برنامه امنيت غذا و تغذيه. |
625/125 |
750/18 |
وزارت رفاه و تامين
اجتماعي و وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي با همكاري كميته
امداد امام خميني (ره) و رسانه هاي عمومي |
|
2ـ تأمين خدمات
درماني مورد نياز |
ـ برخورداري از
خدمات درماني مورد نياز |
ـ ارائه بسته خدمات
درماني مورد نياز بصورت رايگان.
ـ اعطاي يارانه جهت
پرداخت بخشي از حق بيمه درماني متناسب با شدت فقر
ـ اعطاي تسهيلات
مالي به خانواده معلولين نيازمند جهت نگهداري از آنها متناسب با
شدت معلوليت
ـ ارايه رايگان
خدمات درماني تخصصي براي افراد مبتلا به بيماريهاي خاص.
ـ اعطاي كمكهاي
درماني متناسب با توان پرداخت خانوار براي افراد مبتلا به
بيماريهاي خاص
ـ تعميم پوشش بيمه
درماني پايه. |
ـ سهم پرداخت مستقيم
از جيب در كل هزينه هاي درماني
ـ شاخص مشاركت
عادلانه در تأمين مالي خدمات درماني (ffc)
ـ نسبت جمعيت دچار
هزينه هاي كمرشكن درماني |
238/41 |
155/6 |
وزارت رفاه و تأمين
اجتماعي و وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي. |
|
3ـ ارتقاء وضعيت
مسكن |
ـ برخورداري از
سرپناه مناسب |
ـ هدايت يارانه هاي
مسكن به سمت تقاضاي مسكن خانوارهاي كم درآمد.
ـ ساماندهي بافتهاي
حاشيه اي در شهرهاي كشور با رويكرد توانمند سازي ساكنين اين بافتها
ـ انبوه سازي مسكن
با هدف عرضه مسكن به صورت استيجاري براي گروههاي زير خط فقر شهرهاي
بزرگ.
ـ ساماندهي فضاي
مسكوني براي افراد زير خط فقر به ويژه در روستاها و شهرهاي كم
جمعيت.
|
ـ نسبت هزينه هاي
مسكن به كل هزينه هاي غيرخوراكي درلايه هاي درآمدي.
ـ درصد خانه هايي كه
داراي سرويسهاي بهداشتي مي باشند.
ـ درصد خانوارهاي
آسيب پذير سان در سكولتگاههاي بادوام و نيمه بادوام و كم دوام.
ـ تعداد افراد بي
خانمان
ـ تعداد خانوار در
هر واحد مسكوني در مناطق شهري.
ـ تعداد افراد در هر
اتاق در مناطق روستايي
ـ سهم اعتبارات
تخصيص داده شده از طريق صندوق هاي اعتباري خرد از كل اعتبارات
(تسهيلات) مسكن.
ـ سرانه افراد
خانوار از زيربناي محل سكونت. |
400/ 80 |
000/12 |
وزارت مسكن و
شهرسازي با همكاري وزارت رفاه و تأمين اجتماعي |
اهداف و اعتبارات سند كاهش فقر (
دوره پنجساله)
(ميليارد ريال)
|
هدف كيفي |
هدف كمي |
مهم ترين سياستهاي
اجرايي |
نماگر |
اعتبار مورد نياز |
دستگاه متولي |
|
كل |
سال 1385 |
|
4ـ ارتقاء سطح
مهارتهاي زندگي مبتني بردانش |
ـ برخورداري از
آموزش و پرورش رايگان |
ـ پرداختهاي انتقالي
مشروط جهت حضور كودكان كار درمدارس
ـ حمايت از مؤسسات و
بنگاههاي دولتي و غيردولتي در توسعه آموزش فني و حرفه اي در مناطق
كمتر توسعه يافته.
ـ بازنگري در بسته
آموزشي مدارس با تاكيد بر تقويت مباحث مربوط به آموزش مهارتهاي
زندگي.
ـ مهندسي مجدد
آموزشي با در نظر گرفتن پاسخگويي به تقاضاي بازار كار. |
ـ نرخ ثبت نام خالص
در آموزش ابتدايي
ـ درصد دانش آموزاني
كه به كلاس اول وارد شه و تا كلاس پنجم رسيده اند
ـ حجم پرداختهاي
انتقالي جهت حضور كودكان كار در مدارس
ـ تعداد كودكان
دريافت كننده پرداختهاي انتقالي. |
100/20 |
000/3 |
وزارت آموزش و پرورش
با همكاري وزارت رفاه ، تأمين اجتماعي. |
|
5ـ بازگرداندن
گروههاي كم درآمد به حوزه اجتماعي از طريق ايجاد فرصتهاي شغلي |
ـ اشتغال افراد آسيب
پذيري كه توانايي كاركردن دارند. |
ـ فراهم آوردن
امكان اشتغال به كارهاي ساده و زود بازده براي زنان سرپرست خانوار
ـ ارائه آموزش
مهارتهاي شغلي بصورت رايگان براي بيكاران
ـ ايجاد ساز و كار
كارهاي عمومي براي بيكاران
ـ ارائه آموزشهاي
شغلي و فراهم ساختن تسهيلات لازم جهت ايجاد شغل براي زنان سرپرست
خانوار
ـ ايجاد ساز و كار
مناسب جهت برخورداري از تسهيلات اعتباري براي بيكاران
ـ تقويت و توسعه
كارگاههاي توليدي و خدماتي كوچك با تاكيد بر استفاده وجوه اداره
شده و اعطاي معافيتهاي مالياتي.
ـ حذف موانع ناشي از
مقررات مربوط به صدور مجوزهاي كار
ـ كمك به سرمايه
گذاري در صنايع كوچك و متوسط با اولويت مناطق محروم. |
ـ نرخ بيكاري در
زنان سرپرست خانوار
ـ نسبت تسهيلات
اعطايي جهت ايجاد شغل در كل تسهيلات اشتغال زايي
ـ نرخ خروج جامعه از
پوشش حمايتي دريافت مستمري
ـ ميزان اشتغال زايي
تسهيلات اعطايي |
000/ 221 |
000/33 |
وزارت رفاه
وزارت كار و امور
اجتماعي وزارت تعاون و وزارتخانه هاي بخشي و نهادهاي غير دولتي. |
|
6ـ كاهش آسيبهاي
ناشي از مخاطرات طبيعي و اجتماعي |
ـ قرار گرفتن افراد
آسيب پذير، تحت پوشش حمايتهاي مقابله با مخاطرات. |
ـ آموزش مقابله با
مخاطرات اجتماعي براي همه اقشار جامعه
ـ اسكان و ساماندهي
كودكان خياباني و افراد بي خانمان
ـ اسكان و بازپروري
زنان و دختران فراري.
ـ تقويت نهادهاي
غيردولتي جهت بازگرداندن معتادان به حوزه فعاليت اجتماعي.
ـ توسعه بيمه جبران
خسارات ناشي از حوادث طبيعي. |
ـ نسبت زنان و
دختران فراري تحت پوشش نهادهاي بازپروري كه بيش از يكبار از خانه
فرار كردند.
ـ سهم هزينه هاي
آموزشي مقابله با مخاطرات اجتماعي از كل هزينه هاي آموزشي.
ـ نسبت پرداخت بيمه
بابت خسارات ناشي از مخاطرات به كل خسارات وارد شده. |
604 |
900 |
وزارت رفاه و تأمين
اجتماعي و وزارت كشور با همكاري نهادهاي غير دولتي. |
٭ 65% اين مبلغ به صورت تسهيلات اعطاء مي گردد.