کمیته امداد امام خمینی ره
ارتباط با ما  رییس کمیته امداد 

House of fun slots slotshttp://houseoffunslot.com/

«طرح آمارگيري از سازمانهاي غيردولتي NGO ها»

1ـ پيشگفتار

كميته امداد امام خميني(ره) به عنوان بزرگترين دستگاه حمايتي كشور كه توليت امر حمايت از نيازمندان جامعه را بعهده دارد و از گستردهترين شبكه حمايتهاي مردمي برخوردار است و ارتباطات مناسب و مطلوبي با مؤسسات و سازمانهاي غيردولتي و خيريه دارد، براي گسترش و توسعه ارتباطات با اين مؤسسات و شناسايي توانمنديها، امكانات، زمينههاي همكاري، گستره فعاليت، تعداد تحت پوششها و… ، طرح اوليه ”آمارگيري از مؤسسات غيردولتي و خيريه” را تهيه و در جلسه مورخ 81.3.5 كميته آمار بخشي امداد مطرح و با اصلاحاتي به تصويب رسيد.

اين طرح در مورخ 9/4/81 جهت تصويب شوراي عالي آمار، به مركز آمار ايران ارسال گرديد و طرح ارسالي از طريق معاونت طرحهاي آماري مركز آمار ايران به مديريت تخصصي ذيربط (دفتر آمارهاي بازرگاني و خدمات مركز آمار ايران) ارجاع گرديد و حسب دعوت مديركل دفتر مزبور، طرح در جلسه مورخ 23/6/1381 با حضور نمايندگان كميته امداد امام، وزارت كشور، مركز آمار ايران، سازمان بهزيستي كشور و سازمان اوقاف و امور خيريه، مطرح گرديد و پس از تأييد ضرورت انجام طرح مقرر شد براي جامعيت و فراگيري طرح و لحاظ نمودن نظرات كليه دستگاههاي ذيربط، جلسات كارشناسي با حضور نمايندگان كليه دستگاههاي مذكور و با مسئوليت كميته امداد امام خميني(ره) تشكيل و طرح، مورد بررسي دقيقتر قرار گيرد.

از آنجايي كه تاكنون آمار و اطلاعات جامع و دقيقي از سازمانهاي غيردولتي ـ NGO ـ در سطح كشور تهيه نشده است و اين امر بعنوان يك نقيصه ملّي تلقي ميشود و از ديگر سو با عنايت به اينكه تعداد كمّي و كيفي سازمانهاي غيردولتي، بعنوان يك شاخص مهم توسعه يافتگي و مشاركت عمومي تلقي ميشود، ضرورت اجراي طرح آمارگيري از سازمانهاي غيردولتي ـ NGO ـ بعنوان يك طرح ملي و فراسازماني، مورد عنايت و توجه تمامي دستگاههاي اجرايي و بويژه مركز آمار ايران بوده و تهيه و ارائه آمارهاي مزبور، بخصوص در سطح جهاني، از اهميت بسزايي برخوردار است.

از اين رو با تشكيل كميته كارشناسي فوق الذكر بيش از 20 جلسه كارشناسي اصلي و چندين جلسه كارشناسي محدودتر با حضور نمايندگان دستگاههاي اجرايي و تعدادي از صاحبنظران، اساتيد دانشگاه، پژوهشگران و… بصورت گردشي برگزار شد.

و طرح حاضر نتيجه زحمات و تلاشهاي گروه كارشناسي مزبور است كه با انجام افزون بر 2000 نفر ساعت كارعلمي و كارشناسي بصورت كاملاً مسئولانه و صميمي،رويه مناسب و مطلوب را در همكاري مشترك و بين دستگاهي در اجراي پروژه هاي علمي به منصه ظهور رساند.

اميد است انشاءالله با اجرای موفق این طرح ، افدام خداپسندانه اين عزيزان تكميل و نهايي گردد و تلاش و زحمات آنان به بار نشيند.

بدیهی است که اين كار عظيم و اساسي تنها در سايه همكاري هاي صميمانه كل احاد جامعه بويژه دستگاههاي مسئول به نتيجه نهايي و ارزشمند خود خواهد رسيد.

لازم ميداند از همكاري صميمانه همكاران ذيربط و تمامي نمايندگان دستگاههاي اجرايي از جمله مركز آمار ايران، سازمان بهزيستي كشور، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، سازمان اوقاف و امور خيريه، وزارت كشور، سازمان مديريت و برنامهريزي كشور و اساتيد و پژوهشگران همكار كه كار انجام شده نتيجه تلاش و همياري صميمانه و متعهدانه اين عزيزان است تقدير و تشكر نمايد .

2ـ مقدمه (مباني نظري طرح)


توسعه همه جانبه و متوازن درمسيرحركت خود، بدون ترديد دريك نقطه ازحركت بازخواهد ايستاد، ويا از شتاب حركت آن كاسته خواهد شد و آن زماني است كه، بار توسعه همه جانبه را دولت به دوش ميكشد.

مدتها است كه دولتها در كاركرد خود بطور عمده تغييرات بنيادي و همه جانبهاي را پديد آوردهاند. آنها در اين فرآيند روزبهروز كوچكتر، كارآمدتر و تخصصيتر شده و بسياري از امور اجرايي و دست و پاگير را به نهادهاي مردمي، خودجوش و برخاسته از طبقات سپردهاند و خود تنها به نقش ناظر بسنده كردهاند.

NGOها حاصل تغييركاركرد دولتها در نظام توسعه يافته صنعتي و فراصنعتي هستند. نقش مشاركت مردمي و سازماندهي اجتماعي و پرداختن به امور مبتلا به جامعه، درسطوح مختلف در فعاليت NGOها ملموس است.

هم اكنون كشورهاي موسوم به درحال توسعه، براي اينكه بتوانند در تمشيت امورجامعه خويش مسيري مطمئن راطي كنند، ناچار به مشاركت طلبيدن اعضاي جامعه خود در هرسطح و هرطبقهاي هستند. NGOها و يا به عبارت ديگر سازمانهاي غيردولتي ابزار و امكان مناسبي براي ساماندهي و هدايت امور به شمارميروند.

امروزه NGOها درجهان، درزمينههاي مختلف ازحمايت كودكان گرفته تا مسائل محيط زيستي فعاليت ميكنند. بنا به گفته ويليام ريوين هماهنگ كننده روابط بانك جهاني با NGOها هم اكنون هفتاد درصد NGOها با اين بانك مراوده و همكاري نزديك دارند. اين خود حاكي از اهميت NGOها درساختار نظام اجتماعي، سياسي جهان دارد.

NGOها ازسوي برخي به عنوان اسب هاي دموكراسي دربرابر دولت ناكارآمد و ازسوي برخي ديگر به عنوان پيونددهندگان استعمارنوين در مناطق فعاليتشان تلقي ميشوند. به هرحال آنها امروزه از اجزاي انكارناپذير توسعه هستند.

اين پديده را ميتوان به عنوان نتيجه طبيعي پايان جنگ سرد نيز مورد توجه قرارداد. در كشورهاي غربي وقتي تصميم گرفتند كمكهاي خود را به آساني بين دولتهاي ناكارآمد تقسيم نكنند، اين NGOها بودند كه كمك آنها را به مديريت كارآمد حكومتها پيوند زدند. ازاين زمان NGOها به عنوان مسيرهاي اجباري و مطمئن ارسال كمك به مردم نيازمند جهان مطرح شدند.

اتفاق جديد اين است كه، اغلب سازمانهاي فعال دراين همكاريها، ديگر ازشعبههاي شركتهاي بزرگ غربي نيستند بلكه بومي و محلياند.

در كشور ما اگر چه اغلب سازمانهاي غيردولتي به شكل نوين آن، تازه تأسيس و نوپا به حساب ميآيند و كمتر چنين سازماني را ميتوان يافت كه با گذر از مراحل تكويني، شكلگيري و پايداري، به مرحله به اصطلاح بلوغ و شكوفايي رسيده باشد، اما با توجه به پيشينه تاريخي گروههاي عامالمنفعه، به ويژه در امور مذهبي و خيريه، سازمانهاي غيردولتي موجود با تكيه بر اين پيشينه، مراحل رشد و توسعه را آرام آرام پشت سر ميگذارند. به همين خاطر بخوبي ميتوان اثرگذاري آنها را در حوزههاي مختلف مشاهده كرد.

اما هنوز هم كمتر ميتوان تكامل مثبت و ارايه طرحهاي مشتركي را بين دولت و NGOها حتي آنهايي كه به نسبت به پايداري و شكوفايي رسيدهاند مشاهده كرد.

همچنين استفاده از نظر مشورتي اينگونه سازمانها براي برنامهريزي و اجراي برنامــــــهها هرگز مدنظر برنامهريزان و مديران كشور قرار نگرفته است.

NGO يا Organization Non Govermental به عنوان فراگيرترين شكل نهادهاي مدني، هرچند كه داراي تعريف واحد و پذيرفته شدهاي در سطح جهان نيست، اما روي برخي از ويژگيهاي اساسي آن، يك اجماع كلي وجود دارد كه ميتواند در جامعه ما به عنوان تعريف پايه بكاررود. اين نهادها در كشور آمريكا به سازمان بدون سود Non Profit Organization و دركشورهاي ديگر و نيز اسناد سازمان ملل متحد به NGO معروف هستند.

NGOها داراي نقش دوگانهاند. از يك سو با انتقال خواستههاي مردم به دولت، نقش گروه فشار را ايفا ميكنند و از سوي ديگر به عنوان ابزار مشاركت مردم، دولت را در اجراي امور ياري مينمايند. در واقع فاصله (GAP) بين دولت و مردم را پر ميكنند. لسترسالامون پروفسور دانشگاه جان هاپكينزومركز مطالعات نهادهاي مدني اين دانشگاه و يكي از پژوهشگران عمده در زمينه نهادهاي مدني شش مشخصه را براي يك NGO ضروري ميداند.

1- به صورت رسمي شكل گرفته باشد.

2- غيردولتي باشد.

3- بدون سود باشد.

4- مستقل باشد.

5- داوطلبانه باشد.

6- فعاليت آن با رويكرد به منافع همگاني باشد.

پيدايش و چگونگي كاركرد NGOها و در نتيجه ويژگيها و مشخصات آنان، به ميزان زيادي تابع ويژگيهاي اجتماعي و فرهنگي جامعه است، به گونهاي كه گاهي مطرح ميگردد كه تعريف NGO از يك كشور به كشور ديگر متفاوت است.

اين اظهار نظر هرچند كه اغراق آميز مينمايد اما مبتني بر واقعيت موجوداست. از اين رو سازمانهاي غيردولتي طرفدار محيط زيست به هنگام تشكيل شبكه خود، اقدام به تعيين شرايط عضويت NGOهاي تشكيل دهنده شبكه، يا به عبارت ديگر تبيين مشخصات NGOها نمودند. در اين تعريف تمام ويژگيهاي شش گانه آقاي سالامون به علاوه ويژگيهاي زير به چشم ميخورد:

الف / غيرسياسي باشد.

ب / عضو پذير باشد.

پ / داراي نظام باز بوده و شفاف و حساب پذير باشد.

سند ديگري كه در جامعه ما بطور معمول بكار گرفته ميشود، رهنمودهايي براي قوانين ناظر بر سازمانهاي مدني، تهيه شده توسط مركز بين المللي حقوق نهادهاي بدون سود يا ICNL

PROFITLOW) (INTERNATIONAL CENTER FOR NOT - FOR است .

اين سندكه به طورعمده، براساس تجربه سازمانهاي غيردولتي نهادهاي مدني در كشورهاي شرق اروپا و شوروي سابق تهيه شده است، سهم مهمي در تبيين مفهوم نهاد مدني و سازمان غيردولتي درجامعه مدني ايران دارد. در اين سند تعريف نهاد مدني آمده است:

سازمان مدني به انجمن، جامعه، بنياد، مؤسسه اماني خيريه، سازمان غيرانتفاعي يا توسعه ديگري اشاره ميكند كه طبق نظام حقوقي خاص، جزئي از بخش دولتي تلقي نميشود و معطوف به كسب سود نيست. يعني چنانچه سودي عايد شود، نميتوان آن را تحت عنوان سود توزيع كرد، اتحاديههاي صنفي، احزاب سياسي، تعاونيها، سازمانهاي حرفهاي الزامي يا كليساها در اين مقوله نميگنجد.

سازمان مدني يك اصطلاح حقوقي نيست، سازمان غيردولتي NGO اصطلاحي است كه بانك جهاني، سازمان ملل متحد و نهادهاي ملي و بين المللي ديگر، در سطح جهاني بطور وسيع، امّانه بصورت مطلق، در اشاره به مؤسسات غيردولتي غيرانتفاعي دست اندركار فعاليتهاي توسعهاي يا تبليغي، بكار ميبرند.

از اين مطلب چنين برميآيد كه NGO زير مجموعهاي از نهاد مدني بوده و ويژگيهاي اشاره شده براي نهاد مدني(سازمان مدني) را دارا است. اين ويژگيها كمابيش مشابه همانهايي است كه سالامون مطرح ميكند. دراينجا نيز دو ويژگي الف ـ غيرسياسي، ب ـ عضوپذير، كه توسط شبكه سازمانهاي غيردولتي زيست محيطي، مطرح شده به صورت آشكار و صريح بيان نشده است هرچند كه به جنبههاي مثبت اين دو ويژگي در بيان نهادهاي مدني اشاره شده است.

در ايران مشخصه غيرسياسي بودن NGO در اساسنامههاي شبكه ارتباطي زنان و شبكه سازمانهاي غيردولتي جوانان به عنوان يك شرط اساسي مطرح شده است. همچنين در بخشنامه شماره 455/14 شوراي عالي اداري به تاريخ 17/12/1378 كه تنها سند قانوني دررابطه با فعاليت سازمانهاي غيردولتـــــي است، ديده ميشود.

به هر تقدير هم اكنون در جامعه جهاني شرايط بگونهاي است كه دولتها از سازمانهايي كه منافع آنها را تأمين ميكنند، به شكلي روزافزون حمايت ميكنند . چرا كه نقش اين سازمانها در مجامع بين المللي و تأثير آنها در افكار عمومي، موجب اهميت يافتن بيش از پيش اين سازمانها شده است.

گفتني است، سازمانهاي غيردولتي ساليان دراز در امور بين المللي نيز فعال بودهاند. سابقه فعاليت بعضي از آنها بالغ بر يك قرن است. صدها سازمان غيردولتي با كسب مقام مشاور در سازمان ملل متحد پذيرفته شدهاند و با شوراي اقتصادي و اجتماعي سازمان ملل قراردادهايي بستهاند.

آكسفام يكي ازموفق ترين و بزرگترين NGO ها در جهان است. هنگامي كه گروهي متشكل از چند دانشگاه تحت تأثير قحطي در كشور يونان، كميته آكسفورد را براي ريشه كني فقر و گرسنگي تشكيل دادند درسال 1942 خانواده آكسفام پديد آمد. اين سازمان غيردولتي خط مشي فعاليتهــــــاي خود را حمايت از

كشورهاي فقير در جهت ريشهكني فقر و گرسنگي در تمامي جهان قرارداد و تلاشهاي خود را براي ايجـاد اميد به زندگي و توسعه روزبه روز افزايش داد. در سال 1993 آكسفام همراه با سه سازمان، SEE گروه همبستگي اروپاي شرقي، DCSP سازمان كانادايي همياري و توسعه و AMI سازمان كمكهاي پزشكي و دارويي فعاليتهاي خود را گسترش داد.

طي دهه اخير نقش سازمانهاي غيردولتي در روند تصميم گيريها و تعاملات بين المللــــــي رشد فزايندهاي داشتهاند. اين روند طي دهه 90 و همزمان با آغاز كنفرانسهاي بين المللي از شتاب بيشتري برخوردار شده است. كنفرانس محيط زيست درسال 93در ريو، نقطه عطفي در ميزان مشاركت كمّي و كيفي سازمانهاي غيردولتي است.

اين سازمانها داراي سايتهاي كامپيوتري بسياري در اينترنت هستند. آنها همچنين با سازمان ملل متحد روابطي نزديك دارند و در روابط خارجي كشورها نقش اساسي ايفا ميكنند.

با توجه به نقش و تأثير سازمانهاي غيردولتي در روابط بين الملل و در شكل دهي افكار عمومي جهان، كشورهاي مستقل نيز بايستي درصدد تقويت سازمانهاي غيردولتي، در راستاي دفاع از منافع ملي خويش برآيند تا آنها نيز از فرصتها براي استفاده از رسانههاي گروهي و مجامع بين المللي براي مقابله با سلطه بيگانگان و دفاع از حقوق خود سود جويند.

ايجاد سازمانهايي تحت عناوين دفاع از حقوق زنان، كودكان، افراد مسن، مادران، خبرنگاران، نويسندگان مؤلفان، حقوق بشر، محيط زيست و غيره از اقدامات ضروري است.

ازجمله كاربردهاي مهم سازمانهاي غيردولتي، بسيج افكار عمومي براي اعمال فشار به كشورها يا مجامع عمومي براي وارد كردن آنان به رعايت حقوق ملتها است. چنانچه كشوري به دشمن سلاحهاي شيميايي بفروشد و يا مردم كشوري دوست را در معرض تهديد و تجاوز قراردهد، سازمانهاي غيردولتي ميتوانند با ارائه اطلاعات متناسب، افكار عمومي را براي نوشتن و ارسال هزاران نامه به مقامات كشورها يا سازمانهــــــاي بين المللي بسيج نمايند.

جمعآوري امضا و طومارها و ارسال آن براي مقامهاي خارجي، يا برگزاري تظاهرات در مقابل مقر سازمانملل يا سفارتخانههاي خارجي، از اهرمهاي مؤثري است كه سازمانهاي غيردولتي بطور معمول بكار ميبرند.

خوشبختانه طي دهه اخير، در جمهوري اسلامي ايران، اطلاعات بيشتري در ارتباط با سازمانهاي غيردولتي توسط دستگاههاي دولتي به ويژه توسط وزارت امورخارجه، در دسترس افكار عمومي قرار گرفته است و آگاهيهاي عمومي نسبت به نيازها، ضرورتها و امكانات، توانائيها و زمينهها افزوده شده است. تاكنون چند سازمان غيردولتي ازجمله شبكه سازمانهاي غيردولتي زنان، سازمان دفاع از قربانيان خشونت و سازمان خيريه كهريزك توانستهاند مقام مشورتي سازمان ملل را به دست آورند.

برخي از سازمانهاي غيردولتي، فعاليت چشمگير و موفق بين المللي را انجام دادهاند. جمعيت زنان جمهوري اسلامي و سازمان دفاع از قربانيان خشونت، دو سازمان فعال و موفق دراين رابطه بوده اند.

آنچه مسلم است در نظام اجتماعي و سياسي دنياي امروز، نقش سازمانهاي غيردولتي رو به افزايش و اهميت است. جامعه ما نيز براي مراوده با نظام اجتماعي و سياسي دنياي امروز نيازمند ايجاد و تقويت سازمانهاي غيردولتي است، چراكه اين سازمانها در كشورهاي پيشرفته در مواقع بحراني همچون بلاياي طبيعي، حوادث غيرمترقبه، جنگ و غيره براي امدادرساني وكمك تنها مايلند از مسير سازمانهاي غيردولتي كشور مورد نظر وارد عمل شوند. از طرف ديگر وجود سازمانهاي غيردولتي و سازمان يافته فعال يكي از نشانههاي عمده توسعه يافتگي است.

بنابراين ضرورتهايي كه از نظر اجتماعي و سياسي و اهميت وجود NGOها بيان شد، ايجاب ميكند درگام اول، سازمانهاي غيردولتي براساس يك تعريف مشخص و قابل قبول در ايران اسلامي شناسايي و از نظر كمّ و كيف عمل مورد بررسي قرار گرفته و درنهايت دسته بندي و قابليتهاي آنها مشخص گردد.

اين تحقيق به همين منظور صورت خواهد گرفت تا براي حمايت و هدايت اين سازمانها در جهت توسعه يافتگي هرچه بيشتر بستري مناسب و كارآمد فراهم گردد.




3ـ تعريف سازمان غير دولتي (NGO)


Non Governmental Organization مخفف آن NGO و به معناي سازمان غيردولتي مي باشد. سازمان غيردولتي متشكل از گروهي افراد داوطلب است كه بدون وابستگي به دولت و به صورت غير انتفاعي و عامالمنفعه با تشكيلات سازمان يافته در جهت اهداف و موضوعات متنوع فرهنگي، اجتماعي، خيريه اي، تخصصي و صنفي فعاليت مي كنند. اهداف و موضوعات مورد توجه اين سازمانها مختص به گروه و قشر خاصي نمي باشد و حضور تمامي افراد را در عرصه هاي مختلف رشد و توسعه كشور امكانپذير مي سازد.

4 - ويژگيهاي سازمانهاي غيردولتي (NGO)
برا ي سازمانهاي غيردولتي(NGO’s) ويژگيهاي متعددي برشمرده شده كه 10 ويژگي زير بارز واساسي هستند:

1ـ خود جوش هستند.

2ـ داراي اساسنامه، اهداف، تشكيلات و ساختاري مشخص مي باشند.

3ـ غيرانتفاعي بوده و به داوطلبين و اعضاي آن سود يا درآمدي تعلق نمي گيرد.

4ـ حزب يا تشكيل سياسي نبوده و به هيچ يك از احزاب و يا تشكل هاي سياسي وابستگي ندارند.

5ـ اعضاي آن افراد داوطلب مي باشند.

6ـ عضو پذيرند و براي عضويت شرايط خاصي جز پذيرش مفاد اساسنامه و علاقه مندي به كار داوطلبانه در آن سازمان وجود ندارد.

7ـ كليه اقدامات و فعاليتهاي آنها بصورت علني و آشكار مي باشد و عملكرد شفافي دارند.

8ـ وضعيت مالي اين سازمانها كه شامل درآمدها و هزينه ها است، روشن، مشخص و قابل دسترس براي اعضا و سايرين مي باشد.

9ـ هدف اين سازمانها كمك به بهبود وضع جامعه، حفظ منافع ملي و مصالح عمومي كشور مي باشد.

10ـ به هيچ سازمان و يا نهاد دولتي وابسته نمي باشند.(HAJI-SAZMAN2)
5 ـ ضرورت اجراي طرح
با آغاز هزاره سوم جامعه بشري دچار تحولي عظيم شده و به وضعيت نويني دست يافته است، در اين دوره به مدد رسانههاي مختلف اطلاعات بسرعت در اختيار مردم قرار ميگيرد و پديده جهاني شدن و دهكده جهاني به معني واقعي در حال شكل گيري است. در چنين اوضاع و احوالي مردم علاقمند هستند بيشتر بدانند و نقش مهمتري را در جامعه برعهده گيرند و در اداره امور خود سهيم شوند. بهمين دليل در سالهاي اخير شاهد شكلگيري نهادهاي اجتماعي و زايش تشكلهاي بومي و سنتي در عرصههاي مختلف اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي هستيم. جامعه جهاني در حال پذيرش شيوه نويني در عرصه مديريت هاست، اداره امور به سمت مديريت مشاركتي پيش مي رود، در اين شيوه مردم بصورتهاي مختلف در اداره امور مشاركت مي نمايند بگونهاي كه مي توان گفت مشاركت مردم در اجرا، برنامه ريزي و تصميم گيري يك ضرورت انكار ناپذير است.

توسعه سازمانهاي غيردولتي يك پارادايم نوين در توسعه اجتماعي و اقتصادي فرهنگي مبتني بر مشاركت مردم است. با شكل گيري اين سازمانها تصدي گري دولتها در برنامه ها كاهش يافته و نهادهاي دولتي عمدتاً نقش هدايت كنندگي دارند. بهمين دليل كشورهاي مختلف جهان در دهه هاي اخير ساماندهي و حمايت از NGO ها را در دستور كار خود قرار دادهاند. تنها در كشور فيليپين 21 هزار سازمان غير دولتي فعال وجود دارد كه بعنوان بازوي دولت رابط بين مردم و مسئولين هستند. امروزه سازمانهاي غير دولتي در هر كشور يكي از شاخص هاي توسعه است چرا كه بصورت غير مستقيم نشان از مردمي بودن نظام دارد.

با وجود اهميت سازمانهاي غير دولتي در توسعه، روند شكل گيري آنها در كشور به دلايل مختلف با كندي انجام مي پذيرد، خوشبختانه با پيروزي انقلاب اسلامي و تشكيل شوراهاي اسلامي بمرور بستر مشاركت مردمي در فعاليتها فراهم گرديد. بگونه اي كه در حال حاضر هزاران سازمان غيردولتي در زمينه هاي مختلف زيست محيطي، فرهنگي، خيريه و اجتماعي تشكيل شده است. اما هنوز آمار و اطلاعات دقيقي درخصوص آنها وجود ندارد. اين درحالي است كه نخستين گام در برنامه ريزي و تقويت NGO ، بررسي مسائل و مشكلات آنهاست. درحال حاضر آمار دقيقي از تعداد NGO، تخصص، تعداد اعضاء، نوع و نحوه فعاليت، تركيبمنابع مالي، چگونگي ثبت و ضبط آنها، مشكلات و مسائل مالي و... وجود ندارد. بديهي است بدون آگاهي از اين مؤلفه ها نمي توان درخصوص نحوه حمايت و توسط آنها تصميم گيري نمود.

باتوجه به ضرورت شناسايي دقيق و جامع NGO ها توانمندي ها و امكانات آنها و برنامه ريزي براي توسعه كمّي و كيفي آنها طرح آمارگيري از سازمانهاي غيردولتي با اهداف مذكور در بخش بعدي با مشاركت و همكاري كليه دستگاههاي ذيربط باجراء درخواهد آمد.
6 ـ اهداف كلي
براي طرح آمارگيري از NGO ها اهداف متعددي مدنظر است كه ذيلاً اشاره شده، اما بطور كلي هدف از اجراي اين طرح، تشكيل بانك اطلاعاتي براي سازمانهاي غيردولتي در سطح كشور و جمعآوري اطلاعات لازم براي برنامهريزي و سياستگذاري در جهت توسعه سازمانهاي غيردولتي ميباشد.

1ـ تشكيل بانك اطلاعاتي سازمانهاي غيردولتي ايران

2ـ ايجاد زمينه تأسيس شبكههاي همكاري، ارتباطي و اطلاع رساني فيمابين سازمانهاي غيردولتي جهت هماهنگي برنامهريزي و اجراي برنامهها و پروژههاي مشترك

3ـ شناسايي توانمنديها، امكانات، نظامات مديريتي و استعداد سازمانهاي غيردولتي

4ـ شناسايي سطح و گستره خدمات و فعاليتهاي سازمانهاي غيردولتي و انعكاس مناسب آن جهت اطلاع اقشار مختلف مردم و مسئولين

5ـ شناسايي نوع، زمينه و سطح همكاري و ارتباطات مؤسسات غيردولتي با دستگاههاي اجرايي و سازمانهاي بينالمللي

6ـ شناسايي علايق، زمينههاي كار و فعاليت مؤسسات غيردولتي، چالشها و مشكلات موجود و آمادگي پذيرش امور قابل واگذاري دستگاههاي دولتي در راستاي اهداف برنامه سوم توسعه

7ـ ايجاد زمينه ساماندهي مطلوب و مناسب سازمانهاي غيردولتي و ايجاد هماهنگي بين آنها

8ـ شناسايي سيستمها و روشهاي مورد استفاده و برنامههاي آتي مؤسسات غيردولتي

9ـ شناسايي ميزان فرهنگ سازي، اثربخشي و تأثيرگذاري سازمانهاي غيردولتي در جامعه

10ـ فراهم آوردن زمينه توسعه مشاركتهاي مردمي و سازمانهاي غيردولتي بمنظور نهادينه نمودن امر مشاركت در كشور.
7ـ اهداف تفصيلي
با مشخص شدن اهداف كلي طرح آمارگيري از NGO ها، اهداف جزئيتر يا تفصيلي طرح مزبور به شرح زير ميباشد:

1ـ تهيه فهرست كليه سازمانهاي غيردولتي شامل، نام، نشاني،‌شماره تلفن، پست الكترونيك ـ‌سايت اينترنتي

2ـ شناسايي سابقه تأسيس، مؤسسين، اطلاعات اخذ مجوز، وضعيت اساسنامه و وضعيت ثبت سازمانهاي غيردولتي

3ـ شناسايي ويژگيهاي حقوقي سازمانهاي غيردولتي

4ـ شناسايي نحوه تصرف مكان در اختيار سازمانهاي غيردولتي

5ـ شناسايي نحوه اداره و شيوه مديريت و تشكيلات سازمانهاي غيردولتي

6ـ شناسايي تركيب و مشخصات نيروي انساني شاغل در سازمانهاي غيردولتي

7ـ شناسايي امكانات و تجهيزات اساسي سازمانهاي غيردولتي

8ـ شناسايي زمينه فعاليت و اهداف تأسيس سازمانهاي غيردولتي

9ـ تعيين نوع و ميزان فعاليتها و عملكرد سازمانهاي غيردولتي

10ـ بررسي منابع و تركيب درآمدي سازمانهاي غيردولتي

11ـ بررسي سطح و نوع هزينه خدمات سازمانهاي غيردولتي

12ـ شناسايي نحوه عضو گيري و تعداد و مشخصات اعضاء سازمانهاي غيردولتي

13ـ شناسايي تعداد و مشخصات افراد بهرهمند و سرويس گيرنده از سازمانهاي غيردولتي

14ـ شناسايي حوزه فعاليت و پوشش جغرافيايي و زمان فعاليت سازمانهاي غيردولتي

15ـ شناسايي شعب و واحدهاي وابسته و تابعه سازمانهاي غيردولتي

16ـ شناسايي ميزان و نحوه ارتباطات سازمانهاي غيردولتي با سازمانهاي بينالمللي

17ـ شناسايي و نحوه تعامل و همكاري سازمانهاي غيردولتي با يكديگر

18ـ شناسايي و نحوه تعامل و همكاري سازمانهاي غيردولتي با دستگاههاي اجرايي

19ـ شناسايي ظرفيتها و امكانات بالقوه توانمنديها و قابليتهاي سازمانهاي غيردولتي

20ـ شناسايي زمينههاي توسعه و گسترش فعاليت سازمانهاي غيردولتي

21ـ شناسايي مشكلات و مسائل عمده سازمانهاي غيردولتي

22ـ شناسايي فنآوريهاي مورد استفاده،‌روشهاي اطلاع رساني،‌انتشارات و پژوهشهاي سازمانهاي غيردولتي

23ـ شناسايي نظامات مالي، نظارتي و حسابرسي سازمانهاي غيردولتي

24ـ شناسايي فعاليتهاي خارج از كشور سازمانهاي غيردولتي

25ـ شناسايي نظامها و امكانات آموزشي، فرهنگي، تبليغي و پژوهشي سازمانهاي غيردولتي

26ـ شناسايي ميزان اثربخشي و تأثيرگذاري فعاليتها و خدمات سازمانهاي غيردولتي در زمينههاي اجتماعي و اقتصادي جامعه

27ـ شناسايي ميزان فرهنگ سازي سازمانهاي غيردولتي در جامعه

28ـ شناسايي برنامههاي آينده سازمانهاي غيردولتي
8- پوشش موضوعي
طرح حاضر با تشكيل بانك اطلاعاتي موردنظر، مشخصات كليه سازمانهاي غيردولتي (S، NGO) كشور را براي برنامهريزي و سياستگذاري در جهت توسعه سازمانهاي غيردولتي پوشش ميدهد.
9- جامعه آماري
جامعه آماري اين طرح عبارتست از كليه سازمانهاي غيردولتي در سطح كشور كه تا روز آمارگيری به منظور ارائه خدمات آموزشي، تحقيقاتي، فرهنگي، هنري، مذهبي، بهداشتي، درماني، مددكاري اجتماعي، زيست محيطي و امثالهم ايجاد شده و در اين زمان فعال هستند.

سازمان غيردولتي، متشكل از گروهي افراد داوطلب است كه بدون وابستگي به دولت و بصورت غيرانتفاعي و عامالمنفعه با تشكيلات سازمان يافته در جهت اهداف و موضوعات متنوع فعاليت مي كنند.

فعاليتهايي كه اين سازمانها انجام ميدهند گسترهاي از فعاليتهاي علمي، فرهنگي، هنري، اجتماعي، مشاورهاي، رفاهي، مددكاري و فعاليتهاي مشابه را دربر ميگيرد كه بمنظور ارائه خدمات به افراد و خانوارها در محل سكونت آنها يا مكان ديگر انجام ميشود كه عمدتاً شامل فعاليتهاي زير است:

حمايت از زنان، كودكان، افراد مسن، مادران، خبرنگاران، در راه ماندگان، مراقبت از سالمندان و كودكان، مراقبت از معلولين، خدمات رفاهي و مشاوره و راهنمايي براي كودكان، فعاليتهاي قبول فرزند خواندگي، فعاليت براي جلوگيري از تعدي به كودكان و سايرين، تعيين صلاحيت براي ارائه كمكهاي رفاهي، تأمين كمك هزينه مسكن، تهيه و تامين مسكن، پوشاك و غذا، ديدار از سالمندان، جبران كسري بودجه خانوار، كمك در امر ازدواج و تأمين جهيزيه، راهنمايي و حمايت خانواده زندانيان و زندانيان آزاد شده،كمكهاي بهداشتي و درماني، فعاليتهاي اجتماعي روابط همسايگي، فعاليت براي مصيبت زدگان، پناهندگان و مهاجران و غيره شامل تأمين پناهگاه براي مدت موقت و طولاني براي آنان، فعاليتهاي زيست محيطي و حمايت حيوانات، امور علمي و پژوهشي، امور هنري، امور بشر دوستانه، فعاليتهاي خيريه مانند پرداخت وام يا كمك بلاعوض يا ساير فعاليتهاي حمايتي كه هدف آن مددكاري اجتماعي است و دهها زمينه ديگر.
10- چارچوب آماري
چارچوب آماري اين طرح فهرست نام و نشان كليه سازمانهاي غيردولتي است كه از نتايج سرشماري كارگاهي سال 1381مركز آمار ايران استفاده خواهد شد، در ضمن اطلاعات دستگاههاي ذيربط نيز براي بهنگام سازي چارچوب فوق مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

با بررسي آمارها و ليستهاي ارائه شده توسط وزارت كشور، سازمان اوقاف و امور خيريه، مركز آمار ايران، كميته امداد امام خميني، سازمان بهزيستي كشور، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و انجمن تنظيم خانواده، ليست تلفيقي مناسبي بدست آمده كه براساس اطلاعات آن تعداد سازمانهاي غيردولتي كشور جمهوري اسلامي ايران حدود 25 هزار واحد برآورد ميگردد.
11- واحد آماري
واحد آماري در اين طرح عبارت از مكاني است كه در آن يك سازمان غيردولتي فعاليت دارد.
12- پوشش جغرافيايي
نتايجطرح آمارگيري كهبه شيوه تمامشماري انجام خواهد شد در سطح استان و شهرستان منتشر خواهد شد.

بديهي است امكان ارائه اطلاعات براي هر يك از نقاط شهري و روستايي استان يا حتي برحسب بخش، دهستان و روستا نيز وجود دارد.
13- زمان آماري
زمان آماري در اين آمارگيري بر حسب مورد سال 1382يا روز آمارگيري ميباشد.
14- زمان آمارگيري
آمارگيري اين طرح بر اساس جدول زمانبندي در آذرماه سال 1383 انجام خواهد شد.
15- روش آمارگيري و جمع آوري اطلاعات
روش آمارگيري در اين طرح به صورت تمامشماري است. بدينصورت كه آمارگيران با مراجعه مستقيم به كليه واحدهاي موجود در ليست چارچوب (سازمانهاي غيردولتي) و انجام مصاحبه با مسئولين آن، نسبت به تكميل پرسشنامه مربوطه كه حاوي 16 بخش سئوالات متنوع است، اقدام مينمايند.
16- روش طبقه بندي و كدگذاري
پرسشنامه طرح ملي آمارگيري از سازمانهاي غيردولتي (NGO’s) در 16 قسمت تهيه شده است.
17 - سازمان كار طرح آمارگيري از سازمانهاي غيردولتي
سازمان كار طرح آمارگيري از سازمانهاي غيردولتي، شامل ستاد مركزي طرح، كميته اجرايي، كميته فني و… عوامل ستادي و مديريتي در استانها و نهايتاً عوامل اجرايي آمارگيري است، كه با هماهنگي و همكاريهاي منسجم و برنامهريزي شده، مسئوليت انجام آمارگيري، از مرحله مطالعات اوليه و تهيه مقدمات كار و تنظيم جداول نهايي و فرمها و دستورالعملها، سازماندهي و اجراي عمليات ميداني آمارگيري و بالاخره داده آمايي، استخراج و انتشار نتايج را بعهده خواهد داشت.
18 - اقلام آماری پرسشنامه
قسمت اول: مشخصات عمومي سازمان

قسمت دوم: مشخصات حقوقي

قسمت سوم: ساختار سازماني

قسمت چهارم: وضعيت فعاليت سازمان

قسمت پنجم: روابط برون سازماني

قسمت ششم: دريافت كنندگان خدمات سازمان

قسمت هفتم: وضعيت اطلاع رساني سازمان

قسمت هشتم: پروژههاي اجرا شده

قسمت نهم: گردهماييهاي سازمان طي يك سال گذشته

قسمت دهم: درآمد و هزينه سازمان

قسمت يازدهم: نظارت بر فعاليت سازمان و نظارت مالي سازمان

قسمت دوازدهم: مسائل و مشكلات سازمان

قسمت سيزدهم: برنامههاي پنجسال آينده و پيشنهادات سازمان

قسمت چهاردهم: تسهيلات و امكانات ساختمان

قسمت پانزدهم: امكانات و تجهيزات اساسي سازمان

قسمت شانزدهم: وضعيت تكميل پرسشنامه